Wydać

w opracowaniu

nr hasła: 8887

Fleksja

czasownik
Widok zaawansowany

BEZOKOLICZNIK

Bezokolicznik, strona czynna

forma
wydać

Bezokolicznik, strona bierna

liczba pojedyncza
rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
być wydan
być wydana
-
liczba podwójna
rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
---
liczba mnoga
rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
--być wydana

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba forma
1.wydam
2.wydasz
3.wyda
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.wydamy
2.-
3.wydadzą

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-m wydał
jeśm wydał
wydałem
-m wydała
-
2.-ś wydał
--ś wydało
3.jest wydał
wydał
jest wydała
wydała
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.wydaliście
--
3.wydali
wydali są
są wydały
-

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas zaprzeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.wydał był
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona bierna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.--m wydana
-
2.-ś wydan
--
3.jest wydan
wydan jest
jest wydana
jest wydano
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona bierna, czas przyszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.będzie wydan
wydan będzie
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona bierna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.-była wydana
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb rozkazujący, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.wydaj
3.-
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.wydajcie
3.-

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-bych wydała
-
2.---
3.by wydał
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.bychom wydali
--
2.-byście wydali
--
3.-by wydali
--

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona bierna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.by był wydan
byłby wydan
--by wydano
wydano by było
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.-by były wydany
-

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydał
-wydało
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydały
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydała
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydali
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przymiotnikowy bierny czasu przeszłego

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydan
-wydano
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydany
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydana
-
dopełniaczwydanego
wydanej
-
celownik---
biernik-wydaną
-
narzędnik-wydaną
-
miejscownik-wydanej
-
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydani
wydane
wydane
wydana
dopełniacz-wydanych
-
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu przeszłego I

forma
wydawszy

COMPOSITUM

Semantyka

Definicje
1. 'dać, pozwolić zabrać coś z mienia własnego, przekazać kogoś, coś komuś na pewien czas lub na własność, powierzyć, podarować, też zwrócić kogoś, coś (nieswojego), oddac kogoś, coś komuś, odesłać' - 'dare, tradere, edere, reddere, offerre'
  • Yako Iagneska Szophcze, sv<e> dzewcze, vidala sedlisko w Souine... sza geg wiprawø 1406 Kal - nr 161
  • Iszem vidalą (leg. vidala) kramnich rzeczy funtem othwazonich... Marczynovy... taco dobrich jaco pyancz grziwen 1433 Pozn - nr 1428
  • Nye vidas panv parobka gego (non trades servum domino suo), ktorisz k tobye vczecze 1455 BZ (1) - Deut 23, 15
2. 'umożliwić komuś zabranie cudzej własności albo sprzedać cudzą własność' - 'rem alienam alicui possidendam tradere vel vendere'3. 'dać ze specjalnym przeznaczeniem lub w pewnym charakterze, skazać na coś, przeznaczyć do czegoś' - 'exhibere, exponere, offere, tradere'
  • Gdi są modlil w ogrodze... stradzon, yanth i wydan iest ludu zydowskemu ca 1420 R XXV (2.8.2)
  • Sicut enim exibuitis, gl. exposuistis, wydalysczye, membra vestra seruire... iniquitati ad iniquitatem ita ut exibete membra vestra seruire iusticie in sanctificacionem (Rom 6, 19) 1438 R XXII (4.1) - 359
  • Obsecro vos..., vt exhibeatis, gl. id est offeratis, corpora vestra, abyscze wydaly, offyerowaly bogu czyala vasche, hostiam viuentem (Rom 12, 1) XV med. SKJ I (1.1) - 55
  • Si tradidero, wydam, corpus meum ita, vt ardeam, caritatem autem non habuero, nichil michi prodest (I Cor 13, 3) XV med. SKJ I (1.1) - 70
  • Sicut enim exibuitis membra vestra seruire... iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exibete, gl. i.e. cum sitis liberati a pecato et cum est tempus gracie, preparate, aptate, takyez nynye czassu mylosczywego wydaycze, membra vestra seruire iusticie in sanctificacionem (Rom 6, 19) XV med. SKJ I (1.1) - 101
  • Ale Ezechias, krol Iuda, widal bil (praebuerat) temv sebranyv na to swyøto tysyøcz bikow 1455 BZ (1) - II Par 30, 24
  • Wszdy wynowaczecz... ma bycz wydan (tradatur) byskvpowy 1456-1470 Dział - 266v
  • Patebit vydan bandzie (doctrina sua noscetur vir, qui autem vanus et excors est, patebit contemptui Prov 12, 8) 1471 MamKal - 136
  • Boni multis tribulacionibus sunt exponiti vydany 1476 AKLitRp III - 108
  • Panye Iezu..., kthory... czalosz szwe na rozmagyte czyrpyenye wydal 1482-1483 MW - 78r
  • Ieslibi... lothr... bil poyman i bilbi do czwierdzei widan kxiązeczei (si... detentus fuerit et traditus curiae ad carceres) 1498 MacPraw VI (6)
  • Pewna myesczcza sandom mayą bicz vidana 1449 Sul (1.1) - 8
  • Plakaloby y ty (sc. miasto Jerusalem), ktorez mnye veszelysch tego dnya, ktoregozesz vydalo sve czyalo na vyelyką roskosch XVI in. Rozm - 447
4. (o pieniądzach) 'wyłożyć na coś, zaplacić za coś' - (de pecunia) 'solvere, pendere pro aliqua re'
  • Iakoszm nat tø pyancz grziwen, czszo my yø *Dzerzsrzecz visznal, poldzewantynacze grzywny daley yeszm vidal 1413 Kościan - nr 503
  • Yz yest Sdzichna... wydala na Trzebecz pyączdzesząd grzywen grossy dla cupyey a potem gedennacze 1420 Kościan - nr 788
  • Iaco nad wysnane Ianussewo... vydalem L marcas na dzedzyną Morawczewo 1421 Kościan - nr 885
5. 'oddać kogoś w ręce nieprzyjaciela, ujawnić miejsce czyjegoś pobytu, zdradzić kogoś' - 'tradere aliquem inimico, prodere'6. 'urodzić, spłodzić' - 'fructus ferre, proferre'
  • Stworzil Bog wyeloribi y wszelkø duszøø zywnø y ruchayøczø, ktorø szø s szebe wodi widali (quam produxerant aquae) 1455 BZ (1) - Gen 1, 21
7. (o prawach, orzeczeniach sądowych, etc.) 'ogłosić, obwieścić, podać do wiadomości, ustanowić' - (de legibus, sententiis sim.) 'edere, edicere, promulgare'
  • Quos (sc. testes) noluit audire Symon... dicens, quod non esset rota sic pronunciata per dominos vlg. wydana 1403 KsZPozn - nr 1270
  • Ian y Ięndrzey... vczynily... szwego... procuratora..., postawayøcz... wekuyscze ymyecz, czokoly przesz gich procuratora... actum wyrzeczono,... gestum wydano et ordinatum fuerit y obrzondzono by bilo ca 1428 PF I (5.2)
  • Thim vstawyenym... wykladami skazvyącz, aby danyni nyeporvszne a moczne szstacz myali any gym tho wadzicz ma, yszby przywylyey na nye nye byl vidan (si privilegium... concessum non fuerit) 1449 Sul (1.1) - 62
  • Vstawyenya przes... pana Wlodzyslawa, krola polskego nawiszszego..., vlozona są thy tho nyzey popisana, a... na seymye wyelgem wszego krolewstwa vydane y wz[a]yawyone 1449 Sul (1.1) - 74
  • Bo gest to to prawo dzewek Salfaad od Boga vidano (lex... a Domino promulgata est), zeby syø swadzbili s kimze chczø 1455 BZ (1) - Num 36, 6
  • Rzekly Ezdrze..., abi przinyosl zakon Moyszesow, gen widan (quae tiadita est) ot pana Boga Israhelowy 1455 BZ (1) - II Esdr 9, 39
  • Gdyby yednemv vidano prawo, czo by nye lubyl ca 1480 OrtOssol - 32rb
8. 'przedstawić ustnie lub na piśmie, wypowiedzieć' - 'dicere, exponere, edicere'
  • Tegom wschego... piaw a ginako tego zapissa albo compromissam nye widal, gedno yakom gy z minuti przet krolem czedl y oprawil 1420 MMAe VIII - 460
  • Gdi kto... przes vlostną przissangą... przissyąnzee, a gdisz forma przissyangy yemu... vidaney (formam iuramenti sibi expositam) obiczayem dostatecznym virzecze, tegdi... rzanczcza... przissyangayanczego... navczicz ma, abi swoyan przissyangąn przewyodl w vczinek 1450 Sul (1.2) - 99
  • Prosternimus wydamy (prosternimus preces ante faciem tuam Dan 9, 18) ca 1470 MamLub - 238
  • Temv lysthowy... burgrabyą nye chczal wyerzycz y poszlal ten lysth do Ffryburkv pytacz rądzecz, onyly ten lysth wydaly (an ipsam extradissent) ca 1480 OrtOssol - 100ra
9. (o drodze) 'wytyczyć przez swoją ziemię drogę dla osób postronnych' - (de via) 'transitum per terram suam alicui sinere'
  • Quod... dominus Matheus... szaloval super dominum Vlodkonem..., quia non debet dominus Vlodek equitare alia via, nisi vlg. vidanø 1402 TPaw IV - nr 773
  • Esz ta droga, czso pan Cruschuiczski *zalowan na Tworziana..., ta droga gesth wydana y geszdzil yø pan Cruschuiczski... dobrowolne wyschey trzech lat 1420 TPaw VII - nr 1655
  • Yaco szwyacza, tha droga vidana, o ktorąsz Dzerslaw zaloval, Yan vydzersal szemska daunocz trzy lata v pokoyv 1424 Kal - nr 990
  • Iaco ta droga nye bila wydana ote trzydzeszanth lath [[any yø jeszdzono]] 1424 Pyzdr - nr 1003
  • Csom wszal vos y konye kxadza Oczyna..., tom wsal nye na wydaney drodze, ale w wsey (pro swey) szkodze 1428 Kal - nr 1020
  • Po Swiąthkach wsem plinączem... w kazdem yazv... thes ma bicz wydana dziora (debet... dari foramen), kądibi plinącz mogli 1498 MacPraw VI (6) - 274
Połączenia wyrazowe
być wydanym z czegoś, za czymś
1. 'otrzymać w posagu jakiś majątek'
  • Iaco Adamowa matka vydana za Drogoczinem przecziwo Besdrowscu, a Byesdrowsco przipadlo na Lesczinø babko 1407 Pozn - nr
wydać kogoś za rękę
2. 'przekazać dłużnika w ręce wierzyciela'
  • Bandzely goscz gosczyowy... za rąnką wydan o dlug (fuerit... pro debito responsus), tedy woyth ma mv gy wydacz (mittere debet)..., asz mv ten dlug zaplaczy ca 1480 OrtOssol - 69vb
wydać sąd
3. 'osądzić, rozstrzygnąć jakąś sprawę'
  • Panye Bosze israhelski, widay sød (da indicium)! 1455 BZ (1) - I Reg 14, 41
  • Wydanego sądv decreto (qui autem superbierit nolens oboedire sacerdotis imperio... et decreto iudicis, morietur homo ille Deut 17, 12) ca 1470 MamLub - 50
wydać ślad
4. 'udzielić obowiązkowej pomocy sąsiedzkiej w ściganiu przestępcy' (?)wydać (za mąż)
5. 'oddać komuś za żonę'
  • Multum gauderet parentela tota et maxime, si aliqua [esset] puella esset de progenie sua copulata, gdisby *svogo sostrø vydaly, magno duci ca 1409 Gn gl. - 70r
  • O *pozazenyv dzewek wy[wi]danich za mąsz 1449 Sul (1.1) - 57
  • Dzewky... za mąsz wydane (traditae copulae maritali) 1449 Sul (1.1) - 57
  • Synowye albo syn pyrwey... zony... szostry swoye podlug obyczayv zemye za mąsz vidadzą (sorores suas... maritabit) 1449 Sul (1.1) - 76
  • Vstavilismi, ize kyedikoli nyektori slyachczicz... dzewkąn swoyan vida za mąnsz (maritaverit), po yeyze *malzenstwye skonanyu, acz ktore gymyenye oczczisthe ostalobi,... k ney nye bandzye sluschecz 1450 Sul (1.2) - 104
  • Nye v nas tego wobiczaya, bichom mlodsyø pyrwey widaly za møz (ut minores ante tradamus ad nuptias) 1455 BZ (1) - Gen 29, 26
  • Syostry gdyby <nie> byly za masz wydany (quod sorores non fuerint matrimonio copulatae), dzerszawy... otrzymayą 1456-1470 Dział - 291r
  • Yakom ya nye widana przesch oczcza... sza Mykolaya[ya] 1469 ZapWarsz - nr 1271
  • Iako oczyecz sz maczerza... wydawaly Dorothya a wydawschi za cza<ś>cz gey doszycz vdzelaly 1471 ZapWarsz - nr 3048
w żonę wydać
6. 'oddac komuś za żonę'
  • Gdi... slyachczycz... nyecziyąn dzyewkąn... przes voley... rodzyczyelow wzyanthąn swemu przirodzonemu... w zonąn bi prawąn vidal (in uxorem legitimam tradiderit), tegdi... s gymyenya wlostnego yąn vipossazi 1450 Sul (1.2) - 90

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp X 448b
PDF

Errata

-

Jak cytować?

BLŚP, hasło nr 8887, blsp.ijppan.pl, [dostęp: 25-10-2026 r.]
oprac. KJ
Wszelkie prawa zastrzeżone 2024 © Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny