Wydać

w opracowaniu

nr hasła: 8887

Fleksja

czasownik
Widok zaawansowany

BEZOKOLICZNIK

Bezokolicznik, strona czynna

forma
wydać

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba forma
1.wydam
2.wydasz
3.wyda
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.wydamy
2.-
3.wydadzą

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-m wydał
jeśm wydał
wydałem
-m wydała
-
2.-ś wydał
--ś wydało
3.jest wydał
wydał
jest wydała
wydała
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.wydaliście
--
3.wydali
wydali są
są wydały
-

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas zaprzeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.wydał był
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb rozkazujący, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.wydaj
3.-
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.wydajcie
3.-

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-bych wydała
-
2.---
3.by wydał
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.bychom wydali
--
2.-byście wydali
--
3.-by wydali
--

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydał
-wydało
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydały
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydała
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydali
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przymiotnikowy bierny czasu przeszłego

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydan
-wydano
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wydana
-
dopełniaczwydanego
wydanej
-
celownik---
biernik-wydaną
-
narzędnik-wydaną
-
miejscownik-wydanej
-
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwydani
wydane
wydane
dopełniacz-wydanych
-
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu przeszłego I

forma
wydawszy

COMPOSITUM

Semantyka

Definicje
1. 'dać, pozwolić zabrać coś z mienia własnego, przekazać kogoś, coś komuś na pewien czas lub na własność, powierzyć, podarować, też zwrócić kogoś, coś (nieswojego), oddac kogoś, coś komuś, odesłać' - 'dare, tradere, edere, reddere, offerre'
  • Iszem vidalą (leg. vidala) kramnich rzeczy funtem othwazonich... Marczynovy... taco dobrich jaco pyancz grziwen 1433 Pozn - nr 1428
  • Nye vidas panv parobka gego (non trades servum domino suo), ktorisz k tobye vczecze 1455 BZ (1) - Deut 23, 15
  • Yako Iagneska Szophcze, sv<e> dzewcze, vidala sedlisko w Souine... sza geg wiprawø 1406 Kal - nr 161
2. 'umożliwić komuś zabranie cudzej własności albo sprzedać cudzą własność' - 'rem alienam alicui possidendam tradere vel vendere'3. 'dać ze specjalnym przeznaczeniem lub w pewnym charakterze, skazać na coś, przeznaczyć do czegoś' - 'exhibere, exponere, offere, tradere'
  • Boni multis tribulacionibus sunt exponiti vydany 1476 AKLitRp III - 108
  • Ale Ezechias, krol Iuda, widal bil (praebuerat) temv sebranyv na to swyøto tysyøcz bikow 1455 BZ (1) - II Par 30, 24
  • Obsecro vos..., vt exhibeatis, gl. id est offeratis, corpora vestra, abyscze wydaly, offyerowaly bogu czyala vasche, hostiam viuentem (Rom 12, 1) XV med. SKJ I (1.1) - 55
  • Plakaloby y ty (sc. miasto Jerusalem), ktorez mnye veszelysch tego dnya, ktoregozesz vydalo sve czyalo na vyelyką roskosch XVI in. Rozm - 447
  • Panye Iezu..., kthory... czalosz szwe na rozmagyte czyrpyenye wydal 1482-1483 MW - 78r
  • Sicut enim exibuitis membra vestra seruire... iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exibete, gl. i.e. cum sitis liberati a pecato et cum est tempus gracie, preparate, aptate, takyez nynye czassu mylosczywego wydaycze, membra vestra seruire iusticie in sanctificacionem (Rom 6, 19) XV med. SKJ I (1.1) - 101
  • Sicut enim exibuitis, gl. exposuistis, wydalysczye, membra vestra seruire... iniquitati ad iniquitatem ita ut exibete membra vestra seruire iusticie in sanctificacionem (Rom 6, 19) 1438 R XXII (4.1) - 359
  • Si tradidero, wydam, corpus meum ita, vt ardeam, caritatem autem non habuero, nichil michi prodest (I Cor 13, 3) XV med. SKJ I (1.1) - 70
4. (o pieniądzach) 'wyłożyć na coś, zaplacić za coś' - (de pecunia) 'solvere, pendere pro aliqua re'
  • Iaco nad wysnane Ianussewo... vydalem L marcas na dzedzyną Morawczewo 1421 Kościan - nr 885
  • Yz yest Sdzichna... wydala na Trzebecz pyączdzesząd grzywen grossy dla cupyey a potem gedennacze 1420 Kościan - nr 788
  • Iakoszm nat tø pyancz grziwen, czszo my yø *Dzerzsrzecz visznal, poldzewantynacze grzywny daley yeszm vidal 1413 Kościan - nr 503
5. 'oddać kogoś w ręce nieprzyjaciela, ujawnić miejsce czyjegoś pobytu, zdradzić kogoś' - 'tradere aliquem inimico, prodere'6. 'urodzić, spłodzić'
  • Stworzil Bog wyeloribi y wszelkø duszøø zywnø y ruchayøczø, ktorø szø s szebe wodi widali (quam produxerant aquae) 1455 BZ (1) - Gen 1, 21
7. (o prawach, orzeczeniach sądowych, etc.) 'ogłosić, obwieścić, podać do wiadomości, ustanowić' - (de legibus, sententiis sim.) 'edere, edicere, promulgare'
  • Rzekly Ezdrze..., abi przinyosl zakon Moyszesow, gen widan (quae tiadita est) ot pana Boga Israhelowy 1455 BZ (1) - II Esdr 9, 39
  • Vstawyenya przes... pana Wlodzyslawa, krola polskego nawiszszego..., vlozona są thy tho nyzey popisana, a... na seymye wyelgem wszego krolewstwa vydane y wz[a]yawyone 1449 Sul (1.1) - 74
  • Quos (sc. testes) noluit audire Symon... dicens, quod non esset rota sic pronunciata per dominos vlg. wydana 1403 KsZPozn - nr 1270
8. 'przedstawić ustnie lub na piśmie, wypowiedzieć'
  • Gdi kto... przes vlostną przissangą... przissyąnzee, a gdisz forma przissyangy yemu... vidaney (formam iuramenti sibi expositam) obiczayem dostatecznym virzecze, tegdi... rzanczcza... przissyangayanczego... navczicz ma, abi swoyan przissyangąn przewyodl w vczinek 1450 Sul (1.2) - 99
  • Prosternimus wydamy (prosternimus preces ante faciem tuam Dan 9, 18) ca 1470 MamLub - 238
  • Temv lysthowy... burgrabyą nye chczal wyerzycz y poszlal ten lysth do Ffryburkv pytacz rądzecz, onyly ten lysth wydaly (an ipsam extradissent) ca 1480 OrtOssol - 100ra
  • Tegom wschego... piaw a ginako tego zapissa albo compromissam nye widal, gedno yakom gy z minuti przet krolem czedl y oprawil 1420 MMAe VIII - 460
9. (o drodze) 'wytyczyć przez swoją ziemię drogę dla osób postronnych' - (de via) 'transitum per terram suam alicui sinere'
  • Csom wszal vos y konye kxadza Oczyna..., tom wsal nye na wydaney drodze, ale w wsey (pro swey) szkodze 1428 Kal - nr 1020
  • Yaco szwyacza, tha droga vidana, o ktorąsz Dzerslaw zaloval, Yan vydzersal szemska daunocz trzy lata v pokoyv 1424 Kal - nr 990
  • Quod... dominus Matheus... szaloval super dominum Vlodkonem..., quia non debet dominus Vlodek equitare alia via, nisi vlg. vidanø 1402 TPaw IV - nr 773
Połączenia wyrazowe
wydać (za mąż)
'oddać komuś za żonę'
  • Iako oczyecz sz maczerza... wydawaly Dorothya a wydawschi za cza<ś>cz gey doszycz vdzelaly 1471 ZapWarsz - nr 3048
  • Nye v nas tego wobiczaya, bichom mlodsyø pyrwey widaly za møz (ut minores ante tradamus ad nuptias) 1455 BZ (1) - Gen 29, 26
  • Dzewky... za mąsz wydane (traditae copulae maritali) 1449 Sul (1.1) - 57
  • O *pozazenyv dzewek wy[wi]danich za mąsz 1449 Sul (1.1) - 57
  • Multum gauderet parentela tota et maxime, si aliqua [esset] puella esset de progenie sua copulata, gdisby *svogo sostrø vydaly, magno duci ca 1409 Gn gl. - 70r
  • Vstavilismi, ize kyedikoli nyektori slyachczicz... dzewkąn swoyan vida za mąnsz (maritaverit), po yeyze *malzenstwye skonanyu, acz ktore gymyenye oczczisthe ostalobi,... k ney nye bandzye sluschecz 1450 Sul (1.2) - 104
  • Synowye albo syn pyrwey... zony... szostry swoye podlug obyczayv zemye za mąsz vidadzą (sorores suas... maritabit) 1449 Sul (1.1) - 76
w żonę wydać
'oddac komuś za żonę'
  • Gdi... slyachczycz... nyecziyąn dzyewkąn... przes voley... rodzyczyelow wzyanthąn swemu przirodzonemu... w zonąn bi prawąn vidal (in uxorem legitimam tradiderit), tegdi... s gymyenya wlostnego yąn vipossazi 1450 Sul (1.2) - 90
być wydanym z czegoś, za czymś
'otrzymać w posagu jakiś majątek'
  • Iaco Adamowa matka vydana za Drogoczinem przecziwo Besdrowscu, a Byesdrowsco przipadlo na Lesczinø babko 1407 Pozn - nr
wydać sąd
1. 'osądzić, rozstrzygnąć jakąś sprawę'
  • Wydanego sądv decreto (qui autem superbierit nolens oboedire sacerdotis imperio... et decreto iudicis, morietur homo ille Deut 17, 12) ca 1470 MamLub - 50
  • Panye Bosze israhelski, widay sød (da indicium)! 1455 BZ (1) - I Reg 14, 41
wydać ślad
2. 'udzielić obowiązkowej pomocy sąsiedzkiej w ściganiu przestępcy' (?)

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp X 448b
PDF

Errata

-

Jak cytować?

BLŚP, hasło nr 8887, blsp.ijppan.pl, [dostęp: 09-09-2026 r.]
oprac. KJ
Wszelkie prawa zastrzeżone 2024 © Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny