Lęknąć się

w opracowaniu

nr hasła: 8301

Fleksja

czasownik
Widok zaawansowany

BEZOKOLICZNIK

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona zwrotna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.lękniesz się
3.lęknie sie
lęknie się
sie lęknie
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.-
3.lękną się
sie lękną

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona zwrotna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.lęknąłem się
-m sie lękła
-
2.-ś sie lękł
--
3.lęk sie
lęknął się
lękł sie
lękł się
sie lękł
się lęknął
lęknęła się
lękła sie
lękła się
sie lękła
lękło się
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.lęklismy się
--
2.---
3.lękli sie
lękli się
sie lękli
--

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona zwrotna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-bych się lęknął
--
2.---
3.lękłby sie
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.lękliby się
--

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianowniklękł
lęknął
lęk
-lękło
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-lękła
lęknęła
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianowniklękli
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu przeszłego I

forma
lększy
lęknąw
lęknąwszy
lękwszy

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu przeszłego z zaimkiem zwrotnym się

forma
lęknąw się
lęknąwszy sie
lęknąwszy się
lększy się
lękwszy sie
sie lęknąwszy

COMPOSITUM

Semantyka

Definicje
'przestraszyć się, zlęknąć się' - 'expavescere, timore affici'
  • Quare dyaboli intraverunt homines? Dicendum, quod propter tria:... tercio sit ex permissione Dei, ut videntes homines, quod dyabolus habet tantam potestatem in mundo in corpore hominis, pertremescant ląklibi sszø et per consequens desinant a malo ca 1450 GlKazB IV (3.1) - 66
  • Virgo Maria non dubia, nye w[y]øntpyønczy, sed pauida, lanknøwszi sze, qualiter hoc esset inquisiuit et interrogauit XV p. pr. R XLVII (3) - 358
  • Lankl sye ca 1450 PF IV (1.3) - 571
  • (Discipuli) conturbati... et conterriti (Luc 24, 37) zamanczili y lankly sye ca 1450 PF IV (1.3) - 573
  • Marya... lakla sza thego poszdrovyenya, ysze nye chczyala myecz posznanya plemyenya maszkyego 1453 R XXV (2.1.4) - 13ra
  • Zak sza theko (pro thego) barszo lanknąl, wstawszy koszczol othemknal 1454 Aleksy - 57v
  • Tedi Isaak *lyoknye syø a gymye syø wyelmy dzywowacz any chczyal temu vwyerzycz (expavit Isaac stupore vehementi et ultra quam credi potest admirans) 1455 BZ (1) - Gen 27, 33
  • Gdisz bil Iacob ze sna oczuczyl, rzekl gest: Zaprawdø Bog to gest na tem to myeszczczu, a ya gesm nye wedzal. A *lokl syø (pavensque) i podzywyl syø 1455 BZ (1) - Gen 28, 17
  • Poydzecze przes myedze bratow waszich synow Ezav, ktorzisz przebywayø na Seyr, a løknø syø was (et timebunt vos) 1455 BZ (1) - Deut 2, 4
  • Sliszelismi, ze przeszvszyl Pan wody Morza Rvdnego k waszemv przesczv, gdiszcze wysly z Egipta..., a to vsliszawszi, løklismi syø (et haec audientes pertimuimus) y omdlalo gest syercze nasze 1455 BZ (1) - Jos 2, 11
  • Vzrzaw Saul stani fylystinske y bal syø a lyøklo syø syerce gego barzo (et timuit, et expavit cor eius nimis) 1455 BZ (1) - I Reg 28, 5
  • Kaplany vzrzely trød na gego czele, nagle wignaly gy (sc. Ozyjasza), ale y on lyøknøw syø (perterritus), pospyeszil syø precz winydz, przeto isze na sobye poczul bil tak nagle ranø bozø 1455 BZ (1) - II Par 26, 20
  • Zrozumyalem, isze... wzøl bil (sc. Samajasz) nagem od nych, abich syø lyøknøl tego (ut territus facerem) y vczinyl to, y zgrzeszil, abi myely prziczinø zlø, prze iøszbi my laialy 1455 BZ (1) - Neh 6, 13
  • Gdisz prziszla ku bronye myesczskey (sc. Judyt), naydze... ksyøszøta myesczske. Gysz gdi iø opatrzily, lyøkszi syø podziuily syø barzo krasye gey (stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius) 1455 BZ (1) - Judith 10, 7
  • Myszthrz przemowyl vyelmy skromnye: Lac[z]nąlem szya, esz nycz po mnye 1463 De morte - 273r
  • Consternati ląkly szą (consternatique principes Israel II Par 12, 6) ca 1470 MamLub - 96
  • Expauit lanknąl schią (nocte iam media expavit homo Ruth 3, 8) 1471 MamKal - 62
  • Ut inde morientes videas et sic amplius pertimescas laknyes sya XV p. post. R XXV (1.6) - 176
  • Apparuit illis (sc. sanctae familiae) draco horribilis..., beata Maria multum territa laknala sya XV p. post. R XXV (1.6) - 176
  • Iudeus quidam templum sancte Zophie inressus est et... ymaginem Christi ibi vidit, qui se solum ibi videns, gladium suum arripuit et ad guttur percussit. Statim inde sangvis exiuit et Iudeo caput et faciem aspersit, qui territus, laknawszy sya, ymaginem accepit XV p. post. R XXV (1.6) - 180
  • Iozeph... nalyasl Marya brzemyenną... Zvmyawschy szye on y lyąk szye nasylnye, y pocznye szye dzyvovacz, czo by szye to stalo (obstupescit, territur, quid factum sit miratur) XVI in. Rozm - 54
  • Tako wschytek lyvd szye lyekl (omnis populus stuperet et haesitaret), vydzyecz począczye yey svyąte (sc. Maryi) XVI in. Rozm - 60
  • Naszylnye szye lyekla, zalvyaczy dzyeczyątka bolyesczy, dzyevycza, ktoresch vydzyala Dvchem Svyąthym począte XVI in. Rozm - 75
  • Tamo vyrzvczyly szyą na nye smokovye s oney yaskyny sylne, okropne, tako szye ony sylnye lyekna (timor hos maximus concussit). Alye dzyeczyatko Iesus vyrvawschy szye z rąkv matky y stal przeczyv onym smokom machayącz rąkoma. A smokovye, poznawschy svego stvorzyczyelya, daly szą yemv chvalą y poschly przecz XVI in. Rozm - 82
  • Affradoszy[ą]... yal pytacz, czemv by taky strach byl v myesczye. Povyedzyano yemv, yze v kosczyelye wschyczy balvanovye spadly y lyezą na podlodze kosczyelney zlamany. S tego Affrodoszius vyelmy szye lyeknye (ex hoc Afirodisius nimis obstupescit) XVI in. Rozm - 93
  • Wzyavschy y (leg. ji, sc. jad), rozlyeye (leg. rozleję) veczscha cząscz v ogyen y ostavye (leg. ostawię) go sobye malo... Alyem szye czyebye lyekla (te metuebam) y nye smyalam yego chovacz XVI in. Rozm - 106
  • Mystrz, to vschlyschącz, lyeknyą szye y nye vye, kyedy odpovyedzyecz (sed cum doctor stupefactus responsum ignoraret) XVI in. Rozm - 129
  • O myly synkv, rozkoczylo szye sercze moye, lyekwszy szye (concussum est cor meum et expavit), a to slovo, ktore thys rzekl, sylno myą zasmaczylo XVI in. Rozm - 166
  • Byąda mnye, synkv moy namyleyschy...! Vschlyschawschy tvoyą smyercz, moye sercze prochna, smączyl szye duch moy a moya duscha lyekla szye (conturbatur spiritus et anima pavescit) XVI in. Rozm - 168
  • Svyaty Yan, kyedy vzral Ducha Svyątego stąpvyącz nad Iesucrista v golebkovem vyobrazenyv, vschlyschacz gloss Boga Oycza, sylno szye lyeknawschy, począl svyądecztvo davacz o Iesucrysczye (expavit, Iesu testimonium perhibens clamavit) XVI in. Rozm - 193
  • Zvolyenyczy svyątego Yana nyeczo szye lekly (turbati discipuli Ioanni) a począly o thym myslycz i stala szye yedna gadka myedzy... vcznmy svyątego Yana Krzsczyczyela a myedzy Zydy XVI in. Rozm - 239
  • O Iudaschu sdraycza! Kako szye (leg. -ś sie) nye ląkl polozycz vsta svoye nyeczyste na oblycze tvego crista? XVI in. Rozm - 619
  • <K>to by nan vezral, lyaklby szye, bo byl yako pravy trandovathy na yego szvyąthym oblyczv XVI in. Rozm - 758

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp IV 32a
PDF

Errata

-

Jak cytować?

BLŚP, hasło nr 8301, blsp.ijppan.pl, [dostęp: 05-03-2026 r.]
oprac. MK
Wszelkie prawa zastrzeżone 2024 © Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny