Rozum

w opracowaniu

nr hasła: 2362

Fleksja

rzeczownik
rodzaj: męski

przypadek liczba
pojedynczapodwójnamnoga
mianownik rozum
--
dopełniacz rozuma
rozumu
-rozumow
celownik rozumowi
rozumu
--
biernik rozum
-rozumy
narzędnik rozumem
--
miejscownik rozumie
-rozumiech
wołacz ---

Semantyka

Definicje
por. Sstp
  • Qui autem dixerit fratri suo racha, gl. rachą przesmosg<o>wcze zapamathaly w roszvme, reus erit concilio (Mat 5,22) ca 1450 GlKazB IV (3.1) - 63
  • Suis artibus dementabant et decipiebant s rosumu vyuodzily ca 1409 Gn gl. - 145va
  • Jesu, kthory szwyath oszwyeczasz a yaszne rosvmy dawasz, raczy my dacz roszvm dobry ca 1500 PieśniWład (1.4)
  • Irraci<o>nabiles vie nyewyslyakowan[y]e, skrythe rozwmovy XV p. pr. Zab (21) - 519
  • Prawda, aczkoly nyekthorich czassow przeczyow (pro przeczywo) rozvmv (contra rationem) bylo dzirzano..., ysz thacy slostnyczy przes thakee zachoczczow myenyenye wyzwalyaany biwaly 1449 Sul (1.1) - 28
  • W moyem rozvmye pythalem y thakyesz w pyszmye czythalem, zadney thakyey nye szlychalem... panny mylosczywszey 1453 R XXV (2.1.4) - 12va
  • Dico enim... non plus sapere, gl. id est investigare de misteriis dominicis nye węczey roszumem badaycze o thagemnyczach boszych, quam opportet (Rom 12, 3) 1449 R XXV (1.5) - 164
  • <Wszy>tek roszum czloweczi i angolow XIV ex. Pocz (1) - nk v
  • Pasl ie w newynovaczstwe sercza swoiego y w rozumech (in intellectibus) røku swoiu przewodl iest ie ca 1400 Fl - 77, 78
  • Rozum (intellectum) czi dam y nauczø cze na drodze tey, po ieysze bødzesz chodzicz ca 1400 Fl - 31, 10
  • Ne bødzcze iaco kon a mul, w gichsze ne iest rozum (intellectus) ca 1400 Fl - 31, 11
Połączenia wyrazowe
zdrowy będąc na rozumie i na ciele
'być w pełni sił umysłowych i fizycznych'
boskie rozumy
‘idee przedmiotów w umyśle boga’
  • Od boskich rozumov asz do luczskich vmow rzeczi pospolite, wiele mądrczom zacrite, vczinyl odcrite (1449) XVI Gałka
wirzchna część rozuma
‘sumienie habitualne, zdolność poznawania pierwszych zasad porządku praktycznego’

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp VIII 19b
PDF

Errata

-