Wściągnąć, Wsiągnąć

w opracowaniu

nr hasła: 2293

Fleksja

czasownik
Widok zaawansowany

BEZOKOLICZNIK

Bezokolicznik, strona czynna

forma
wściągnąć

Bezokolicznik, strona bierna

liczba pojedyncza
rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
---
liczba podwójna
rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
---
liczba mnoga
rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
być wściągnieni
--

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba forma
1.wściągnę
2.-
3.wściągnie
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.-
3.-

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-m wściągnął
wściągnąłem
wściągnąłeśm
--
2.wściągnął jeś
--
3.wściągnął
wściągnął jest
wściąnnął
wściągnęła
wściągła
wściągła jest
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.-smy wściągnęli
--
2.---
3.wściągli
wściągnęli
--

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas zaprzeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.był wściągnął
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb rozkazujący, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.wściągni
3.wściągni
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.-
3.-

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.-by wściągnęli
bychą wściągli
--

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona bierna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.-wściągniona by
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwściągnął
wściąnnął
wściągła
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wściągła
wściągnęła
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwściągli
wściągnęli
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przymiotnikowy bierny czasu przeszłego

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwściągnion
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik-wściągniona
-
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwściągnieni
--
dopełniacz---
celownik---
biernikwściągnione
--
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu przeszłego I

forma
wściągnąwszy

COMPOSITUM

BEZOKOLICZNIK

Bezokolicznik, strona czynna

forma
wsiągnąć

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.wsiągnął
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikwsiągnął
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

COMPOSITUM

Semantyka

Definicje
1. (o ręce) 'wyprostować na całą długość, by dotknąć czegoś lub wskazać na coś, też podnieść w górę na znak gniewu' - (de manu) 'extendere, porrigere'
  • Ne iest wem gim przemenene ani sø se bali Boga, wsczøgnøl iest røko swoiø (extendit manum suam) w odplaczanu ca 1400 Fl - 54, 22
  • Bo ne zostawy Gospodzyn prøta grzesznich na czøsczy prawych, bychø ne wsczøgly prawy kv lychocze røkw swoyw (ut non extendant... manus suas) ca 1400 Fl - 124, 3
  • Nad gnewem *neprzaczelow mogych wsczøgnal ges røka twoga (extendisti manum tuam) ca 1400 Fl - 137, 8
  • *Wsczyøgnolesm (pro wsczyøgnølesm, extenderim) roko swøø na Egipt a wywyodlesm syny izrahelskye s poszrzodka gego 1455 BZ (1) - Ex 7, 5
  • Weszmy *proøt a wszczyøgny røkøø (extende manum) swøø nad wody egipskye 1455 BZ (1) - Ex 7, 19
  • Myly Iesus vsczyągnavschy raką (extendens manum Mat 8, 3) dotknąl szye yego (sc. trędowatego) XVI in. Rozm - 285
2. 'rozciągnąć w przestrzeni, ciągnąć w dal, objąć jakąś przestrzeń' - 'extendere, diffund'
  • *Wzczogla iest (sc. winnica) maczicze swoie (extendit palmites suos) asz do morza ca 1400 Fl - 79, 12
  • Yako wzczyøgnye (cumque igitur super prunas extenderetur, sc. s. Laurentius,... respexit oculis in caelum) XV med. MPKJ V (2) - 1ra
3. 'zatrzymać, pozbawić wolności osobistej, uwięzić' - 'detinere, comprehendere, in custodiam dare'
  • Czso moy ludze wsczøgnøli Symanowa czloweka, tho gy wsczøgnøli na mem targu, yze sytho kupowal na mem thargu mymo mø zapowedz 1410 Pyzdr - nr 310
  • Denuit (pro detinuit?) vlg. *wszzangnayl (leg. wsiągnął) 1424 ArchCastrCrac - II 219
  • Promisisti michi ipsum dimittere et direxi ad te ministerialem, qui... invenit, quia homo non est dimissus sed retractus al. wsczagnyon 1444 AGZ XIV - 120
  • Gdyby thaczy (sc. słudzy niewolni) v kogo... noczowany byly..., then tho ma ye wstrzymacz a w dworze krolewskem... powyedzecz, ysz thake ma wsczągnyone (quod tales haberet retentos) a chowa 1449 Sul (1.1) - 82
  • Nykth nye moze szwego dlusznyka wdzyerzecz albo wszyagnacz (debitores suos detinere) gwalthownye przesz szamego albo przesz yego poszla podlug prawa ca 1500 OrtMac - 52r
4. 'zająć na zabezpieczenie pretensji' - 'pignus capere'5. 'powstrzymać od działania, poskromić, opanować' - 'cohibere, coercere, continere, impedire'
  • Quemadmodum domina Anna... sippaverat granicies... ex sua parte et Adam... eciam ex sua parte, tunc nobilis Iohannes... ipsum circa septimam graniciem retinuit al. wsczannal, quia idem Iohannes dicit, quia hoc est meum 1447 LubPodk - 16
  • Clementem tenuerint al. wszczangly 1448 LubPodk - 35
  • Vsmyerz, wsczągni (qui enim vult vitam diligere et videre dies bonos, coerceat linguam suam a malo I Pet 3, 10) 1449 R XXV (1.5) - 166
  • Za[w]prawdą nye thilko oth slego, alye y oth kasdego podobyenysthwa slego kasdemv potrzebno gest szą wszdzirzyecz ziwyączemu poth prawem, przes yesz wsczągnyona bi slych smyaloscz (per quam refrenatur malorum audacia) 1449 Sul (1.1) - 43
  • Nyektorzy przed sąd navczyli syą sylną moczą przychodzycz,... przetho aby syą taczy wsczągnali (super hoc providere volentes), chczem 1456-1470 Dział - 272v
  • Taczy od zlosczy nye mogą bycz wzczągnyeny (temerarios a malo non revocat) 1456-1470 Dział - 284r
  • Then moze szyą zaszyą k swemv gymyenyv czyągnacz, ale ma przyszancz, ysz byl tako daleko, ysz nye mogl pyrwey przydcz za szwe gymyenye odpowyedacz albo acz tesz gego rzecz pylna [nye] wszczyagla (si ipsum legale impedimentum nocuisset) ca 1480 OrtOssol - 88rb
  • Reprimere verdrucken verstorn oder abhawen wsczyagnacz vel sczysnacz ca 1500 WokLub - 115r
Połączenia wyrazowe
wściągnąć ku prawu
1. 'zatrzymać celem doprowadzenia do sądu czy też pozwać do sądu, doprowadzić do sądu'
  • Furatus fuisti meum pratum et te non potui attrahere ad aliquam iusticiam vlg. nie mogl go wszczøgnøcz ku praw (leg. prawu) 1389 TPaw III - nr 1161
  • Ego accipiens preconem... apud dominum marszalconem... i wszczøgnølem czø ku praw (leg. prawu) na gego dzedzyne, a thy wszdi ne stoyø praw (leg. prawu) ani zapowedzy *dbayo puszczil yesz drzewo na dal, ale ya vestigans te in Zacrocim wszczøgnølem czø y prziposzwal ku praw (leg. prawu) 1425 KsMaz II - nr 1335
wściągnąć na prawo
2. 'zatrzymać celem doprowadzenia do sądu czy też pozwać do sądu, doprowadzić do sądu'
  • Iaco wtenczasz Micolay bil moy czlovek, kedi gi Passek wsczøgnøl na prauo 1391 Pozn - nr 267
wściągnąć na prawo
3. 'zająć celem przedstawienia sądowi'
  • Ysze Woyczech nye wycradl tich col..., czso gye czeladz pana lowczego *wsczyognøla (pro wsczyøgnøla) na prawo 1427 Kal - nr 712
wściągnąć obow w coś
4. 'rozszerzyć władzę na coś'
  • W Idumeiø wzczøgnø obow moiø (in Idumaeam extendam calceamentum meum) ca 1400 Fl - 59, 9

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp X 409a
PDF

Errata

-

Jak cytować?

BLŚP, hasło nr 2293, blsp.ijppan.pl, [dostęp: 25-10-2026 r.]
oprac. KJ
Wszelkie prawa zastrzeżone 2024 © Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny