1. Paść

w opracowaniu

nr hasła: 17460

Fleksja

czasownik
Widok zaawansowany

BEZOKOLICZNIK

Bezokolicznik, strona czynna

forma
paść

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.padniesz
3.padnie
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.padniem
padniemy
2.padniecie
3.padną
padą

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
1.padłeśm
---
2.----
3.padnął
padnął jest
padł
padł jest
padła
padła jest
padło
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
1.----
2.----
3.padłasta
---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
1.----
2.----
3.padli
padli są
-padły
padły są

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas zaprzeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.-była padła
jest była padła
-
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.są byli padli
--

Forma osobowa, tryb rozkazujący, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.-
3.ać padnie
padń
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.padńmy
2.padńcie
3.-

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.bych padł
--
2.-by padł ty
--
3.-by padł
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.byście padli
--
3.padliby
--

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
mianownikpadł
padnął
-padło
-
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
mianownik----
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
mianownik--padły
padły
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
mianownik-padła
--
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
mianownikpadła
---
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi nieosobowy
mianownikpadli
---
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu teraźniejszego

forma
padnąc

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu przeszłego I

forma
padszy
padw
padwszy
padnąwszy

COMPOSITUM

Semantyka

Definicje
01. 'przewrócić się utraciwszy równowagę, rzucić się na ziemię (wbrew woli, pod przymusem)' - 'cadere, collabi et in terram se proicere (contra voluntatem, per vim)'
  • Gonicz bødø neprzyacele moie..., zlamø ie ny bødø mogly stacz, padnø pod nogi moie (cadent subtus pedes meos) ca 1400 Fl - 17, 42
  • Czy na wozoch a czi na conoch, ale my w ymenu gospodnowe wzowemy. Ony *obozali sø se y padli (ipsi obligati sunt, et ceciderunt), ale my wstali iesmi y wzclonilismi se ca 1400 Fl - 19, 9
  • Plakala gest Szidowska Zemya a wrota gey padli sø (portae eius corruerunt) 1455 BZ (1) - Jer 14, 2
  • Popchnyon wezwroczon yesm, bych padl, a Bog przyąl mye (impulsus eversus sum, ut caderem, et Dominus suscepit me) ca 1500 Puł - 117, 13
  • Nye odedzyesz..., alye naglą smyerczya nądznye szyedzyesch. Yedno to slovo rzeczye Yesus y spelny, tako on nądny Zyd pądnacz na zyemye y zdechnye (ad terram miser corruens Iudeus expiravit) XVI in. Rozm - 131
02. 'upaść, rzucić się przed kimś na kolana lub twarzą do ziemi dla wyrażenia czci, prośby itp., także na znak miłości' - 'flexis genibus venerari aliquem, rogare, amorem alicui ostendere'
  • Podzmi, poclonmi se y padnmi przed Bogem, placzymi przed Gospodnem (venite, adoremus, et procidamus, et ploremus ante Dominum) ca 1400 Fl - 94, 7
  • Marie Magdolany pokutha bilacz gest ona barszo sromislyua, a pres tocz gest ona do Crista bila prysla y pred gego nogamy gest ona bila padla a sfwe grzechy gest ona przeth n<i>m bila pouedala ca 1409 Gn - 14v
  • Ona dwa braczencza szøcz ony bily na szswe oblycze pred swøthim Ganem padly ca 1409 Gn - 182v
  • Hec omnia tibi dabo, si procidens, padw na oblicze, adoraueris me (Mat 4, 9) XV in. R XXIV (1.8) - 71
  • Quod cum vidisset Symon Petrus, procidit ad ianua Ihesu padl przeth colana ihuszowa (Luc 5, 8) ca 1420 R XXIV (1.9) - 84
  • Venite, adoremus, et procidamus, padnem, ante Deum (Psal 94, 7) XV med. GlWroc - 38v
  • Quidam miles... misit se, *padnol yest, ad pedes (sc. Laurentii) XV med. R XXIV (2.8) - 362
  • Et procidentes adorauerunt eum a padwschy przed nye (sc. dziecię) korzyly sze yemu (Mat 2, 11) XV med. SKJ V (1) - 265
  • Padlesm y pomo<d>lylesm sø Bogu pama mego Abrama (pronusque adoravi Dominum) 1455 BZ (1) - Gen 24, 48
  • Przyszly braczya gego (sc. Josefa) k nyemu, poklonywszy sze gemu, padly sø na szemyø (proni adorantes in terram), rzekly: Slugysmi twe 1455 BZ (1) - Gen 50, 18
  • To vsliszaw, Moyzes y Aaron padlasta nagle na zemyø (Moyses et Aaron ceciderunt proni in terram) przede wszø wyellikosczø synow israelskich 1455 BZ (1) - Num 14, 5
  • Tedi ona (sc. Rut), padszi na zemy na swe oblycze, poklonywszi syø gemv (cadens in faciem suam et adorans super terram), rzekla: Otkød mnye to gest, yszem nalyazla myloscz przed twima oczima? 1455 BZ (1) - BZ Ruth 2, 10
  • Podzczie, modlcze sie y padnczie <i płaczmy> przed Panem (venite, adoremus, et procidamus, et ploremus ante Dominum 94, 7) 1482-1483 MW - 108r
  • Dzyvovaly szye temv naszylnye, a padnąwschy wschysczy na swe kolana, chvalyly Boga wschechmogączego (ammirando voces suas pariter levabant et inclamando dominum celorum collaudabant) XVI in. Rozm - 32
  • Iozeph vroczyl szye, nalyasl dzyevyczą Maryą yvsch porodzyvschy syna, Boga v Troyczy yedynego, natychmyast padnąl na sve kolana dal chvalą dzyeczyątkv (puerum cum gaudio pronus adoravit) XVI in. Rozm - 64
03. zostać zabitym, polec, zginąć' - 'interfici, cadere, perire'
  • Nye wchotcze ani boyvycze, bo nye iestem s wami, biscze nye padli przed waszimi nyeprziyaczelmi (ne cadatis coram inimicis vestris) 1455 BZ (1) - Deut 1, 42
  • Podda czø Pan, ze padnyesz przed nyeprzyaczelmi swimi (tradat te Dominus corruentem ante hostes tuos) 1455 BZ (1) - Deut 28, 25
  • Vissli trzy tisyøcze boyownikow... y pobici sø od møzow z myasta Hay, y pad[d]lo s nich szecz a trzydzesczi czlowyekow (corruerunt ex eis triginta sex homines) 1455 BZ (1) - Jos 7, 5
  • Rzekl Pan: Kto oklama Achaba krolya israhelskego, abi gechal y padl (ut ascendat, et cadat) w Ramot Galaad? 1455 BZ (1) - III Reg 22, 20
04. 'opuścić się z góry na dół, zlecieć' - 'decidere, delabi'
  • Tham byl czvl szwyąthego Pawla, thv byla gyego myszl padla 1454 Aleksy - 58v
  • Concidit padla gest (detracta est ad inferos superbia tua, concidit cadaver tuum Is 14, 11) ca 1470 MamLub - 185
  • Drugye zarna padly na kamyenye (ceciderunt ceciderunt in petrosa Mat 13, 5), gdzye <nie> bylo vyelye zyemye XVI in. Rozm - 335
05. 'trafić do wnętrza czegoś, wpaść' - 'incidere in aliquem locum'
  • Strzeszy mø od sydla gesz postawyly sø mne... Pado (pro padø) w syecy gego grzeszny (cadent in retiaculo eius peccatores) ca 1400 Fl - 140, 11
  • Pakli nowø rzecz vcini Pan, zebi otworzocz zemya vsta swa, polknølabi ge ywszitki, czso k nim przislvchayø y padlibi za ziwota do pyekla (descenderintque viventes in infernum), wzwyecze, ze sø *vrogali Panv 1455 BZ (1) - Num 16, 30
06. 'dostać się komuś w udziale' - 'contingere alicui'
  • Gesz to gdisz ginego pokolenya Ivdze poymvyø sobye za zony, padnye s nimi gymyene[y] gich a przenyesono bødze do gynego pokolenya (sequetur possessio sua, et translata ad aliam tribum) z naszego dzedzicztwa 1455 BZ (1) - Num 36, 3
  • Ceciderunt padly nynye (pro na nye, et ceciderunt funiculi Manasse decem absque terra Galaad et Basan trans Iordanem Jos 17, 5) 1471 MamKal - 57
07. 'stracić silę, znaczenie, doznać niepowodzeń, zniszczeć' - 'vires, auctoritatem amittere'
  • Wy zaprawdø iaco ludze mrzecze, a iaco ieden ze ksøszøt padnecze (vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis) ca 1400 Fl - 81, 7
  • Przecz wzbudzasz zle, abi padl ti a ivdzske pokolenye s to[d]bø (quare provocas malum, ut cadas tu et Judas tecum)? 1455 BZ (1) - IV Reg 14, 10
  • Porasz gych mocz sylnø moczø twø, acz gich mocz padnye w twey gnyewywoscy (cadat virtus eorum in iracundia tua) 1455 BZ (1) - Judith 9, 11
08. 'opanować, ogarnąć kogoś, owładnąć kimś' - 'aliquem occupare, invadere, opprimere'
  • Sercze moie smøczilø se iest we mne a strach smercy padl iest na mø (formido mortis cecidit super me) ca 1400 Fl - 54, 4
  • Padn na nye strach y boyazn w wyelykoszczy ramyenya twego (irruat super eos formido et pavor, in magnitudine brachii tui Ex 15, 16) ca 1500 Puł - Moys 18
09. 'uderzyć na kogoś, napaść, zaatakować' - 'aliquem aggredi, invadere'
  • Rzecze Saul: Padnyemi na Fylystini w noci a wibygemi ge (irruamus super Philisthaeos nocte, et vastemus eos), doiød nye vswytnye 1455 BZ (1) - I Reg 14, 36
10. przenośnie 'zgrzeszyć' (?) - 'labi, peccare' (?)
  • Filius dei volens habere in beata Elisabeth tamquam in domo roborauit eam septem columpnis et ideo cadere, pascz, non poterat ca 1409 Gn gl. - 161rb
Połączenia wyrazowe
na kogoś paść
1. dostać się komuś w drodze spadku, przejść, spaść na kogoś,
  • Iaco czi dzedzici... mimo lata trzymali, asz na Chwala... pusczina padla 1393 Pozn - nr 162
paść pod kogoś
2. 'poddać się komuś'
  • Strzali twoie ostre, lud pod czø padne (populi sub te cadent), w sercza neprzyaczelow ca 1400 Fl - 44, 7

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp VI 49b
PDF

Errata

-

Jak cytować?

BLŚP, hasło nr 17460, blsp.ijppan.pl, [dostęp: 09-09-2026 r.]
oprac. MK
Wszelkie prawa zastrzeżone 2024 © Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny