Panować

w opracowaniu

nr hasła: 135

Fleksja

czasownik
Widok zaawansowany

BEZOKOLICZNIK

Bezokolicznik, strona czynna

forma
panować

FORMY OSOBOWE

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas teraźniejszy

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.panujesz
3.panuje
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.panujecie
3.panują

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przyszły

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.będziesz panować
panować będziesz
3.będzie panować
panować będzie
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.-
3.będą panować
panować będą

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przyszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.będzie panował
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

Forma osobowa, tryb oznajmujący, strona czynna, czas przeszły

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.panował si
panowałeś
--
3.panował
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.panowali
panowali są
-panowały

Forma osobowa, tryb rozkazujący, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba forma
1.-
2.-
3.panuj
liczba podwójna
osoba forma
1.-
2.-
3.-
liczba mnoga
osoba forma
1.-
2.panujcie
3.-

Forma osobowa, tryb przypuszczający, strona czynna

liczba pojedyncza
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.-by panował
by panował
--
liczba podwójna
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---
liczba mnoga
osoba rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
1.---
2.---
3.---

FORMY NIEOSOBOWE

IMIESŁÓW

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu teraźniejszego

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi osobowy
mianownikpanujący
---
dopełniacz----
celownik-panującej
--
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołaczpanujący
---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi osobowy
mianownik----
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijakirodzaj przymnogi osobowy
mianownik---panujący
dopełniacz----
celownik----
biernik----
narzędnik----
miejscownik----
wołacz----

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu teraźniejszego w odmianie prostej

forma
panuję

Imiesłów przymiotnikowy czynny czasu przeszłego II

typ odmiany: prosta

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikpanował
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik--panowały
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
typ odmiany: złożona

liczba pojedyncza
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba podwójna
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownik---
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---
liczba mnoga
przypadek rodzaj męskirodzaj żeńskirodzaj nijaki
mianownikpanowali
--
dopełniacz---
celownik---
biernik---
narzędnik---
miejscownik---
wołacz---

Imiesłów przysłówkowy czynny czasu teraźniejszego

forma
panując

COMPOSITUM

Semantyka

Definicje
'posiadać władzę, władać, rządzić' - 'potestatem habere, dominare, regere'
  • Nacloni se y padne (sc. grzeszny), gdy panowacz bødze vbogim (inclinabit se, et cadet cum dominatus fuerit pauperum) ca 1400 Fl - 9, 33
  • Od taiemnich mogich ocziscy me y od czudzich odpuscy sludze twemu. Acz mne ne bødø panowacz, tegdi przez zakala bødø (si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero) ca 1400 Fl - 18, 14
  • Panowacz bødø gym sprawni rano (dominabuntur eorum iusti in matutino) ca 1400 Fl - 48, 15
  • Spewaycze Bogu, wszelika zema..., iensze panuie we czcy swoiey na weki (qui dominatur in virtute sua in aeternum) ca 1400 Fl - 65, 6
  • Gospodzyn na nebyv oprawyl stolecz swoy, a krolewstwo yego wszem bødze panowacz (regnum ipsius omnibus dominabitur) ca 1400 Fl - 102, 19
  • Rozgnyewal sye yest roserdzyym gGospodzyn na lvd swoy... y poddal ye w røcze poganom, y panowaly sø gym, gysz nenawydzely gich (dominati sunt eorum qui oderunt eos) ca 1400 Fl - 105, 39
  • Chody moye spraw podlug molwy twoyey y nye panuy my wszelyka krzywda (gressus meos dirige secundum eloquium tuum, et non dominetur mei omnis injustitia) ca 1400 Fl - 118i, 133
  • Per illum regnaui<t> panoual ca 1409 Gn gl. - 101va
  • Oczecz mayącz szyny po smyerczy zony wtorą poyąw..., asz do smyerczy swey w gymyenyv swem dzedzinnem ktoremkole ma panowacz y myaszkacz (dominari et manere valebit) 1449 Sul (1.1) - 76
  • Reges gencium dominantur eorum, *bado panowacz wam, et qui potestatem habent benefici vocantur, gl. benefici *vrzodniczy panugø nad suem ludem (Luc 22, 25) XV med. GlWroc - 71 r
  • Vczynmi czlowyeka ku oblyczu a ku podobyenstwu naszemu, abi panowal (faciamus hominem... et praesit)... wszemu stworzenyu 1455 BZ (1) - Gen 1, 26
  • Poszegnal gym Bog a rzkøcz...: napelnyczye szemyø a oszyøgnyczye yø sobye, a panuyczye... wszemu stworzenyu (et dominamini... universis animantibus) 1455 BZ (1) - Gen 1, 28
  • Pakli zle vczynysz, natichmyast twoy grzech bødze w podwoyu, ale pod tobø bødze *zaloszcz gego, a ti nad nym panowacz bødzesz (et tu dominaberis illius) 1455 BZ (1) - Gen 4, 7
  • Panvyøczy Panye Bosze (dominator Domine Deus)! 1455 BZ (1) - Ex 34, 6
  • Rzecy krolyowy a panviøcey: Pokorzcye syø (dic regi et dominatrici : Humiliamini)! 1455 BZ (1) - Jer 13, 18
  • Szthworzyl Bog Yewa sz kosczy, Adamovy kv radosczy. Dal gyemv mocz nath szvyerzathy, by panoval yako szvyathy 1463 De morte - 273r
  • Obtinebas panowal szy (in fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam Job 22, 8) ca 1470 MamLub - 122
  • Continetis multitudines panugeczye (praebete aures vos, qui continetis multitudines Sap 6, 3) ca 1470 MamLub - 152
  • Imperans panuge (rex unus erit omnibus imperans Ezech 37, 22) ca 1470 MamLub - 231
  • Obtinebas panowalesch (in fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam Job 22, 8) 1471 MamKal - 122
  • K thobye, myly Panye, podnyoslem oczi moie, kthory panuyesz na nyebye (qui habitas in caelis Psal 122, 1) 1482-1483 MW - 80r
  • Oddalyony będą sądy twoye od oblycza iego, wszem nyeprzyaczyelyom swym będzye panowal (omnium inimicorum suorum dominabitur) ca 1500 Puł - 9, 27
  • Rozgnyewal sze roszyerdzem Bog na lyud swoy... i dal ye w ręcze poganow, y panowaly gym, gysz nyenazrzely gich (dominati sunt eorum qui oderunt eos) ca 1500 Puł - 105, 39
  • O Marya..., vesel szye, yze bądzyesz panovacz wschem korom anyelskyem (gaude, quod... dominaberis choris angelorum) XVI in. Rozm - 41
  • Tako to czvoro przyrodzenye albo elementa nygdy nye panovaly v mylem Panye, alye szą yemv sluzyly (humores quatuor non erant dominantes In Jesu corpusculo, sed sibi famulantes) XVI in. Rozm - 157
  • Kto yest vyąthschy ve cznotach myedzy vamy..., ten ma pyrvey smyerna sluzbą vczynycz, nye pyssno panvyącz XVI in. Rozm - 558
Formy wyrazu w funkcji innych części mowy
panujący (rzeczownik)
'ten kto posiada władzę, władca'panujący (rzeczownik)
'jeden z chórów anielskich, tzw. państwa'
  • Dominaciones panuyączy (in ipso, sc. lesu Christo, condita sunt universa in caelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus Col 1, 16) XV med. R XXIV (2.8) - 359

Zapożyczenie

–

Uwagi

–

Bibliografia

–

Odsyłacze

–

Sstp

Sstp VI 31b
PDF

Errata

-

Jak cytować?

BLŚP, hasło nr 135, blsp.ijppan.pl, [dostęp: 09-09-2026 r.]
oprac. MK
Wszelkie prawa zastrzeżone 2024 © Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny